Een akkoord binnen handbereik, maar geblokkeerd

De Europese richtlijn hernieuwbare energie verplicht fossiele brandstofleveranciers om een groeiend aandeel hernieuwbare energie in het wegvervoer te brengen. Wie hernieuwbare elektriciteit, waterstof of andere hernieuwbare brandstoffen levert, ontvangt daarvoor e-credits die fossiele leveranciers kunnen aankopen om hun verplichtingen te halen. Dit mechanisme bestaat al  onder toezicht van de FOD Economie, maar dient dringend aangepast te worden als gevolg van de meest recente herziening van de Europese richtlijn. De omzetting van de nieuwe doelstellingen opgenomen in RED III Transport is broodnodig om het mechanisme blijvend te laten werken en nodige stimulansen te bieden aan verschillende sectoren, waaronder de EV-sector. EV Belgium riep de bevoegde minister op in april 2025 om het nodige werk te verrichten, maar daar is vooralsnog geen gehoor aan gegeven. 

België heeft de Europese omzettingstermijn voor RED III al geruime tijd overschreden. Terwijl onze buurlanden hun kader voor hernieuwbare energie in transport verder uitbouwen, blijven Belgische investeerders in elektrisch vervoer en laadinfrastructuur wachten op duidelijkheid. Dat uitstel heeft een economische prijs. De omzetting staat nochtans uitdrukkelijk in het federale regeerakkoord. Een brede coalitie van bedrijven uit de energie-, transport- en industriesector vroeg de regering onlangs opnieuw in een gezamenlijke brief om de doelstellingen op 1 januari 2027 in werking te laten treden. Op regeringsniveau ligt een akkoord binnen handbereik, maar blijft het wachten op een formele beslissing. 

Een onnodige politieke impasse volgens EV Belgium. Het uitblijven van deze beslissing heeft een rechtstreekse impact op de waarde van de e-credits die het afgelopen jaar gekelderd is van ca. €18 naar €5 per credit, wat overeenkomt met een daling van €0,07 naar €0,02 per kWh. Ter vergelijking: in Nederland, waar RED III Transport wel al is omgezet, ligt de gemiddelde waarde momenteel op €0,10 per kWh. In 2026 heeft dit samen net geen €4 miljoen aan investeringskapitaal voor de Belgische laadpalensector gekost. Tegen eind 2027 loopt dit naar schatting op tot meer dan €27 miljoen euro. Deze grootorde toont waarom beleidszekerheid essentieel is.

De huidige energiecrisis en de daarbij horende prijsschokken ondergaan we gewoon. De omzetting van RED III Transport hebben we zelf in de hand en leidt tot een grotere onafhankelijkheid van deze prijsschokken op de oliemarkt. Nochtans tonen verschillende rapporten uit het buitenland (o.a. TU Delft) uitdrukkelijk aan dat meer elektrificatie de totale kosten - ook voor mensen met een diesel- en benzinewagen - (kan) doen dalen omdat elektriciteit goedkoper is dan biobrandstoffen om de doelstelling te halen. Een argument voor de Belgische omzetting van RED III Transport.

Wat er op het spel staat

Economisch:

De  terugverdientijd van een laadplein daalt onder een goedwerkend systeem. Dit heeft een reële impact op investeringen en de uiteindelijke laadprijs voor consumenten. Een creditsysteem kan dus letterlijk het verschil maken tussen investeren en afhaken. Op dit ogenblik trekken investeerders naar onze buurlanden, waardoor de groei in laadinfrastructuur in België stagneert sinds het laatste kwartaal van 2026. Nederland en Duitsland hebben RED III Transport al omgezet, met nieuwe doelstellingen sinds 2026. Frankrijk volgt vanaf 2027. Daar levert elke kWh hernieuwbare stroom wel een stabiele waarde op, die opnieuw geïnvesteerd wordt in onze economie, jobs en mobiliteit. Bedrijven die miljoenen euro’s aan investeringen plannen in laadhubs, kijken nu vooral naar die buurlanden. Elke maand uitstel vergroot het risico dat bedrijven de grens over gaan.

Concurrentie in de transportsector:

Ondanks dat we op vlak van elektrificatie van personenwagens in België een Europese koploper zijn, hinken we voor bestelwagens en vrachtwagens achterop. Voor een logistieke draaischijf als België is dat een reëel risico. Stabiele E-credits voor het laden kunnen ook echt het verschil maken in de business case van een elektrische vrachtwagen. Onze buurlanden bieden die waarde al voor hun logistieke spelers, België niet en dreigt hiermee concurrentiekracht te verliezen.

Klimaat:

Deze goedkope CO₂-reductie-maatregel blijft onnodig lang ongebruikt, nochtans heeft dit geen enkele impact op de overheidsfinanciën aangezien het om een zelfvoorzienend systeem gaat. Wegtransport is goed voor bijna 29% van onze broeikasgasuitstoot, een aandeel dat volgens het laatste rapport van het Vlaams Energie en Klimaatplan als enige is gestegen sinds 1990. De verduurzaming van het wegvervoer is de meest efficiënte manier om dit te verlagen. Zonder ambitieuze doelstellingen mist België een belangrijke hefboom om zijn Europese klimaat-verplichtingen te halen, met het risico op boetes of dure aankopen van emissierechten uit het buitenland. Bovendien liggen in de transportsector de technische en betaalbare oplossingen voor CO₂-reductie vandaag al klaar. Wie ze niet benut, verschuift de inspanning naar de industrie, de landbouw en de huishoudens, waar die reducties vaak moeilijker en duurder te realiseren zijn.

Wat nu nodig is

De omzetting van RED III Transport staat in het regeerakkoord en de Europese termijn is al lang versterken. Elke verdere vertraging ondermijnt de rechtszekerheid waar investeerders om vragen, en opent de deur naar een Europese inbreukprocedure. De verhoogde doelstellingen als gevolg van deze wetgeving vormen een belangrijke hefboom voor de verduurzaming van de transportsector en kosten - zoals bewezen in verschillende studies in het buitenland - zo goed als niets voor de burger.

Het bewijs hiervoor kan men vinden in het buitenland (o.a. TU Delft) waar uitdrukkelijk bewezen is dat meer elektrificatie de totale kosten - ook voor mensen met een diesel- en benzinewagen - kan doen dalen omdat elektriciteit goedkoper is dan biobrandstoffen om de doelstelling te halen. 

• In Nederland wordt bijvoorbeeld geschat dat de omzetting van REDIII voor - dankzij een tijdige omzetting - een daling is met 2 eurocent/l voor benzine en een stijging tot 0,09 euro/l voor diesel.

• In Duitsland wordt de omzetting van REDIII geschat op 0,05 tot maximaal 0,15 cent/l. Met als duidelijke boodschap dat deze “kost” geïnvesteerd wordt in de Duitse economie. 

• In Frankrijk stelt de overheid zelf vast dat de omzetting wijzen op een stijging van “quelques centimes d’euros par litre” (enkele eurocent per liter) ten opzichte van het huidige systeem.

Sterke argumenten dus voor de Belgische omzetting van RED III Transport, zolang dit goed gedaan wordt. Zonder omzetting van RED III Transport komt de uitfasering van vervuilende dure fossiele brandstoffen en de installatie van laadpunten (inclusief een competitieve laadprijs) steeds meer onder druk. Daarom is het van belang dat de overheid op zeer korte termijn de nodige volgende stappen onderneemt:

1. Zorgen voor een omzetting van RED III Transport die op 1 januari 2027 in werking treedt, inclusief de ambitieuze doelstellingen. Investeerders en eindgebruikers rekenen op die datum. 

   • Gezien het politieke traject voor ons, zal dit hoogstwaarschijnlijk met een gedeeltelijke terugwerkende kracht gebeuren in 2027 (bv. het KB). Iets dat op zich geen probleem hoeft te zijn, aangezien dit in Nederland, Duitsland en Spanje ook is gebeurd. 

   • Te lage doelstellingen houden de creditprijzen laag en ondermijnen precies de investeringen die de richtlijn als doel heeft. Een specifieke doelstelling voor hernieuwbare elektriciteit kan de waarde van de credits nog meer opkrikken.

2. Hernieuwbare elektriciteit is vandaag al de grootste en snelst groeiende hernieuwbare energiebron in het wegvervoer. Het vernieuwde kader moet de volgende zaken urgent erkennen: 

   • Credits die de reële hoeveelheid duurzame energie weerspiegelen. 

   • Credits die alle laadpunten erkennen, ook privaat. 

     • Dezelfde Nederlandse analyse wijst erop dat het meetellen van thuisgeladen elektriciteit de geraamde prijsstijging met 2 tot 5 cent per liter kon temperen tegenover een scenario zonder thuisladen. 

     • Hetzelfde kan gezegd worden van het erkennen van de reële hoeveelheid duurzame energie. 

3. Een voorspelbaar en technologieneutraal kader, met een register dat rechtszeker en eenvoudig werkt. Zo blijft de waarde van een credit een betrouwbare financieringsbron voor de transitie. 

   • De huidige drempels en administratieve lasten in het register moeten omlaag, zodat ook kleinere operatoren en transportbedrijven kunnen deelnemen.

Niemand in België kan kiezen wanneer de volgende energiecrisis uitbreekt of hoe hoog de olieprijs morgen is. We kunnen wel kiezen om RED III Transport ambitieus om te zetten en de nodige garanties te bieden voor investeerders, jobs en een competitive laadprijs. De coalitie heeft het akkoord binnen handbereik. Wij roepen haar op om het dit najaar af te ronden, zodat de nieuwe doelstellingen op 1 januari 2027 in werking treden. Wie RED III wil beoordelen, moet dus twee kanten van de balans tonen: de gepercipieerde bijkomende kosten aan de pomp én de waarde van hernieuwbare elektriciteit, de investeringen die ze mogelijk maakt, en de economische schade van verder uitstel. De Belgische regering moet de onderliggende pompprijs transparanter maken en dringend duidelijkheid bieden over de omzetting van RED III Transport.

###