Opinie: 15 miljard aan fossiele subsidies — het hervormingsplan ligt er, nu de uitvoering nog

Opinie: 15 miljard aan fossiele subsidies — het hervormingsplan ligt er, nu de uitvoering nog

Nieuwe cijfers van De Tijd(1) en de federale overheid tonen dat België in 2024 nog 15,2 miljard euro steun gaf aan fossiele brandstoffen. Het eigen regeerakkoord belooft een afbouw — en een Europees rapport toont waarom de tijd daarvoor dringt.

De federale overheid zette het zelf opnieuw zwart op wit: in 2024 gaf België 15,2 miljard euro overheidssteun aan het gebruik van fossiele brandstoffen1. Dat is een daling tegenover de piek van 17,5 miljard euro tijdens de energiecrisis, maar vooral te danken aan lagere energieprijzen en minder verbruik — geen structurele beleidskeuzes, benadrukken de onderzoekers zelf6.

Dit een optelsom van erg uiteenlopende maatregelen: 8,9 miljard euro aan gunstige accijnstarieven voor gezinnen en bedrijven, 862 miljoen euro btw-verlaging op elektriciteit en gas voor gezinnen, 831 miljoen euro terugbetaling van accijnzen op professionele diesel, 662 miljoen euro tankkaarten, en 3,1 miljard euro fiscaal voordeel op bedrijfswagens. De onderzoekers erkennen zelf dat de methodologie — met loodvrije benzine als referentiepunt — voor een stuk arbitrair is.

Het fiscaal voordeel op bedrijfswagens wordt in deze telling meegerekend als fossiele subsidie, maar is in de praktijk net de motor geweest achter het EV-succes in België: bedrijfswagens zijn de rede waarom vandaag meer dan een op de drie nieuwe auto’s elektrisch is. Dat stelsel te snel afbouwen zou de transitie vertragen, niet versnellen. Het echte fossiele gewicht zit elders: in de tankkaarten, de terugbetaling van professionele diesel en de brede waaier aan accijnsvoordelen — samen goed voor meer dan 10 miljard euro die nog steeds het fossiele verbruik onnodig in de hand werkt.

Het goede nieuws is dat de regering dit zelf erkent. Het federaal regeerakkoord2 van de regering De Wever belooft expliciet om fossiele subsidies “waar mogelijk” geleidelijk af te bouwen, de accijnsrestituties op professionele diesel te verlagen, en een taks shift op energieproducten te onderzoeken die elektriciteit moet bevoordelen tegenover fossiele brandstoffen — exact wat het Planbureau3 en de Europese Commissie4 aanbevelen. De FOD Financiën werkt momenteel, in het kader van een lopende “spending review”, aan doorgerekende hervormingsvoorstellen voor de regering; de resultaten worden in het najaar verwacht. Die urgentie beperkt zich niet tot personenwagens: bij zware vrachtwagens loopt België nu al meetbaar achter op zijn buurlanden — eind 2025 reden hier amper 508 elektrische vrachtwagens rond, tegenover meer dan 10.000 in Duitsland en meer dan 2.000 in Nederland. Voor een logistiek knooppunt en doorvoerland als België, met een van de grootste zeehavens van Europa, is dat een reëel economisch risico: blijft het fiscale en tarifaire kader achter, dan dreigen Belgische logistieke bedrijven marktaandeel te verliezen aan buurlanden zodra de vraag verschuift naar emissievrije logistiek.

Waarom die timing er nu toe doet, blijkt uit een ander rapport(5) dat deze week verscheen. E-Mobility Europe en energie-denktank Ember berekenen in “From Oil Dependence to Electric Security” dat wegtransport twee derde van de Europese olievraag uitmaakt5, en dat alleen al de eerste honderd dagen van het jongste conflict in het Midden-Oosten de EU 37 miljard euro extra kostten aan fossiele import. EV’s zijn volgens het rapport “Europa’s krachtigste hefboom” tegen die kwetsbaarheid: in 2025 alleen al vermeden ze meer dan 4 miljard euro aan olie-import, en tegen 2030 kan dat oplopen tot 12 miljard euro per jaar.

EV Belgium vraagt de federale regering om tijdens deze begrotingsbesprekingen tempo te maken met de beloofde taks shift van fossiel naar elektriciteit, uitvoering te geven aan de al aangekondigde afbouw van de accijnsrestitutie op professionele diesel, en  tegelijk het fiscaal kader voor bedrijfswagens te behouden, want dat levert vandaag al net wat de rest van het beleid nog moet waarmaken: een elektrisch wagenpark met energie van bij ons. 

Bron voor de Grafiek: Klimaat.be. (2026, July 2). Vijfde federale inventaris van subsidies voor fossiele brandstoffen. https://klimaat.be/news/2026/5de-federale-inventaris-van-subsidies-voor-fossiele-brandstoffen


Bronnen:
1. De Tijd, “Overheid identificeert voor 15 miljard euro ‘subsidies’ aan fossiele brandstoffen”, 2 juli 2026 (cijfers FOD Financiën en FOD Volksgezondheid).
2. Federaal regeerakkoord 2025 (hoofdstukken Fiscaliteit/Klimaat & Energie, o.a. p. 37 en p. 86).
3. Bureau fédéral du Plan. (2026, June 2). Plus de 250 mesures pour améliorer la situation budgétaire. https://www.plan.be/fr/publications/plus-de-250-mesures-pour-ameliorer-la-situation
4. European Commission. (20 26, June 3). Country report - Belgium. Economy and Finance. https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-member-states/country-pages-including-country-reports/country-report-belgium_en
5. https://www.emobilityeurope.org/wp-content/uploads/2026/06/From-Oil-Dependence-to-Electric-Security.pdf 
6. Klimaat.be. (2026, July 2). Vijfde federale inventaris van subsidies voor fossiele brandstoffen. https://klimaat.be/news/2026/5de-federale-inventaris-van-subsidies-voor-fossiele-brandstoffen