Executive Summary

België bevindt zich op een keerpunt wat betreft elektrificatie. De elektrificatie van de industrie, de mobiliteit en gebouwen is een cruciale hefboom voor zowel het economisch concurrentievermogen als de klimaatdoelstellingen. Deze ontwikkeling stuit echter steeds vaker op de beperkingen van het elektriciteitsnet. EV Belgium betreurt het dat onze leden die willen investeren in de elektrificatie van mobiliteit – en daarmee de afhankelijkheid van België van geïmporteerde en vervuilende fossiele brandstoffen willen verminderen – momenteel worden belemmerd door een gebrek aan netinfrastructuur. Er zijn enorme wachtrijen voor aansluitingen in Vlaanderen en Wallonië, wat zeer problematisch is voor de energietransitie.  Beperkingen van het elektriciteitsnet mogen in geen geval de elektrificatie of de overgang naar elektrische voertuigen vertragen. Integendeel, voortdurende investeringen in elektrificatie zijn essentieel om de beleidsdoelstellingen op lange termijn te bereiken. 

De kost van niets doen zijn duizelingwekkend: momenteel gaat er in Europa jaarlijks 7 miljard euro aan hernieuwbare energie verloren door een gebrek aan vraag naar elektriciteit op momenten dat er veel hernieuwbare energie wordt opgewekt. Een recente gebeurtenis op Paasmaandag 2026, waarbij er een overschot van 1,4 GW aan PV-elektriciteit ontstond, onderstreepte het cruciale belang van flexibiliteit. Flexibel opladen van elektrische voertuigen (EV’s) had dit overschot aanzienlijk kunnen verminderen, wat in slechts één dag al miljoenen euro’s aan kostenbesparingen had opgeleverd. Als EV’s en andere activa niet als actieve deelnemers in het net worden geïntegreerd, zal dit leiden tot extra, onnodige en enorme kapitaaluitgaven voor koper en bekabeling.  Om deze uitdagingen op te lossen en de maatschappelijke kosten van de energietransitie te verlagen, dringt EV Belgium er bij beleidsmakers, netbeheerders en belanghebbenden uit de sector sterk op aan te erkennen dat elektrische voertuigen (EV’s) niet louter energieverbruikers zijn; ze vormen de grootste onbenutte flexibiliteitsbron binnen ons gehele energie-ecosysteem. Ze zijn zeker geen last voor het net. In tegenstelling tot traditionele industriële elektrische belastingen is het opladen van EV’s inherent flexibel. Elektrische voertuigen zijn “batterijen op wielen“ en zullen een belangrijk onderdeel vormen van de oplossing voor onze groeiende uitdaging op het gebied van flexibiliteit. 

Door gebruik te maken van Smart Charging- en Vehicle-to-Grid (V2X/V2G)-technologieën kunnen we de bestaande infrastructuur optimaliseren en de maatschappelijke kosten van de energietransitie aanzienlijk verlagen. Elia schat dat extra flexibiliteit bij eindgebruikers het Belgische elektriciteitssysteem tot 500 miljoen euro per jaar zou kunnen besparen. Ervan uitgaande dat 50% van deze besparingen wordt gerealiseerd door het gebruik van V2X, zou dit neerkomen op een besparing van ongeveer 250 miljoen euro per jaar. 

Om dit enorme potentieel te benutten, moeten beleidsmakers en netbeheerders nauw samenwerken met de e-mobiliteitssector. Het regelgevingskader moet worden gemoderniseerd om flexibiliteit te belonen, en we moeten gezamenlijk de juiste voorwaarden scheppen om zowel de overgang naar elektrische mobiliteit als de bredere maatschappelijke verschuiving naar emissiearme energie te ondersteunen. Om dit te bereiken, zijn maatregelen nodig op vijf belangrijke pijlers:

• Elektrische voertuigen als de sterkste bondgenoot van het elektriciteitsnet: Door elektrische voertuigen en laadinfrastructuur te erkennen als de grootste onbenutte bron van flexibiliteit in het energiesysteem, kunnen beleidsmakers en netbeheerders gebruikmaken van slimme laad- en Vehicle-to-Grid-technologieën om de energievraag in evenwicht te brengen.
• De noodzaak van investeringen in het elektriciteitsnet: Slimme oplossingen zijn geen vervanging voor fysieke verbeteringen; netbeheerders (DSO/TSO) moeten blijven investeren in transformatoren en bekabeling om structurele knelpunten op te lossen en overbelasting te voorkomen. 
• De transparantie van het elektriciteitsnet vergroten: Netbeheerders en distributienetbeheerders moeten realtime capaciteits-kaarten verstrekken en de bestaande capaciteitstoewijzing in beeld brengen om strategische planning mogelijk te maken en verzonken kosten te verminderen.
• Marktprikkels invoeren en flexibiliteit benutten: Congestie beheersen door middel van financieel adequate tariefiëring —zoals tijdgebonden tarieven — in plaats van bestraffende beperkingen. Belemmeringen wegnemen die de toegang tot flexibiliteits-markten in de weg staan (B2C/B2B-contracten zonder of met beperkte flexibiliteit) en de nadruk leggen op digitalisering (slimme meters)
• Heroverweeg de toewijzing van het netwerk: Werk het verouderde "First-In-First-Out" (FIFO)-model bij en voeg maturiteitsfilters toe om "spookcongestie" te elimineren. Als dit niet voldoende is, moeten aanvullende oplossingen worden overwogen.

Uiteindelijk moet de transitie voor alle betrokkenen economisch haalbaar zijn. Door middel van positieve stimulansen, dynamische prijsmodellen en het verlenen van bevoegdheden aan netbeheerders om flexibiliteitsdiensten in te kopen, kunnen we slim gedrag aanmoedigen in plaats van onze toevlucht te nemen tot strafmaatregelen. EV Belgium wil de nieuwe regeringen ondersteunen bij het verwezenlijken van hun visie om België te voorzien van betaalbare, lokaal geproduceerde en schone elektriciteit, waardoor onze energiezekerheid en -voorziening voor iedereen wordt verbeterd.

Download en lees het volledige standpunt hieronder!